Čitaj.ba

U službi naroda!

“Ruski dom” i njegova uloga u realizaciji ruskih ciljeva na Balkanu

Ruska Federacija je kroz različite mehanizme na Zapadnom Balkanu radila na destabilizaciji regije, potkopavanju demokratija i razdvajanju zemalja od NATO saveza i Evropske unije.

Razlog za to je jednostavan: uz bivše sovjetske republike, Zapadni Balkan ostaje posljednji značajan dio Evrope koji se još nije u potpunosti integrisao sa EU i NATO strukturama, a ako se to desi, Rusija rizikuje da bude potisnuta iz regije, podliježući ekonomskoj, vojnoj, političkoj i kulturnoj prednosti Zapada. Rusija je sada uključena u provođenje hibridnog rata protiv prozapadnih vlasti u Crnoj Gori, Sjevernoj Makedoniji i na Kosovu, dok njezina podrška bosanskim srpskim separatistima predstavlja prijetnju državnim strukturama.

Ruska politika na Zapadnom Balkanu pretrpjela je niz poraza u posljednje tri godine, među kojima su najznačajniji: propali pokušaj državnog udara u Crnoj Gori i grčko-makedonski sporazum o promjeni imena. Crna Gora se pridružila Sjevernoatlantskom savezu 2017. godine, dok je Sjeverna Makedonija početkom 2020. godine postala NATO članica. Očekuje se da će Rusija povećati svoje destruktivne operacije u regiji, oslanjajući se na srpske saveznike i opozicione snage koje podržava Moskva u Crnoj Gori i Sjevernoj Makedoniji. Podsjećamo, opozicione stranke u Crnoj Gori (prosrpske i proruske) su na nedavnim parlamentarnim izborima odnijele pobjedu i došle na vlast u ovoj državi.

Neke od metoda koje Rusija koristi kako bi destabilizovala regiju su nastavak “zamrznutih sukoba” i eskalacija napetosti, ekonomska politika, propaganda, alati za dezinformisanje, te različiti oblici nevladinih, obrazovnih, kulturnih i drugih organizacija. Kulturni odnosi trenutno se razvijaju u okviru multilateralne, bilateralne i regionalne saradnje, a Rusija nastavlja da promoviše rusku kulturu na regionalnom nivou kao jedan od ključnih prioriteta vlastite strategije vanjske kulturne politike.

Uloga beogradskog „Ruskog doma“ na Zapadnom Balkanu

Jedan od glavnih alata za ove ciljeve na Balkanu jeste Ruski centar za nauku i kulturu “Ruski dom” u Beogradu. Ruski kulturni centri su predstavništvo Federalne agencije „Rossotrudničestvo” u inostranstvu i djeluju u više od 70 zemalja svijeta, sa oko 73 ruska centra nauke i kulture u 62 zemlje i 24 predstavnika u sastavu ambasade u 21 zemlji, a njihov rad je suštinska komponenta vanjske politike koju provodi Ministarstvo inostranih poslova Rusije.

Predsjednik Rusije Vladimir Putin je na čelo „Rossotrudničestvo“ postavio Jevgenija Primakova, zastupnika vladajuće Jedinstvene Rusije, koji je uz to i član Komiteta za međunarodne poslove, novinar, voditelj više ruskih televizija, autor emisije „Međunarodni pogledi“ na TV Rusija 24, direktor organizacije „Ruska humanitarna misija, unuk političara Jevgenija Primakova starijeg i veliki zagovornik jačanja „ruske meke moći“. Tako je u jednom od intervjua rekao da iako su ruska vanjska politika i odbrana izuzetno uspješne, Rusija mora da pobjeđuje, ne samo u diplomatskim borbama i ratovima, već i da „osvaja srca i umove ljudi“.

„Ruski medvjed treba da se osmjehuje svijetu., ali tako da mu se vide svi zubi. Imali smo neophodne navike u sovjetsko doba, ali smo ih izgubili i sada ih obnavljamo“, rekao je Primakov.

Još 2012. godine, tadašnji direktor „Rossotrudničestva“ Konstantin Kosačov govorio je o tome kakve su mogućnosti ruske „meke sile“ u pogledu širenja nacionalnih interesa van granica Rusije, te je istakao kako imaju vojnu, energetsku i ekonomsku moć, ali što se tiče „meke sile“, reputacija i imidž Rusije su ozbiljno narušeni.

„U svijetu postoji svojevrsna prezumpcija krivice Rusije, tj. događaji u našoj zemlji se odmah, po inerciji javnog mnijenja u inostranstvu, tumače negativno po nas. Recimo, ako dođe do neke tragedije i pogine novinar, odmah kažu: ‘U Rusiji ubijaju novinare, jer nema slobode govora’. Ako dođe do konflikta sa nekim poznatijim biznismenom, odmah kažu: ‘Aha, vlast mu oduzima aktive i vrši preraspodjelu njegove imovine’. Sadašnje rukovodstvo Rusije, po mom mišljenju, potpuno ispravno i realno shvata interese naše zemlje. Simpatije prema Rusiji su vrlo bitan faktor, ali one ne mogu biti same sebi cilj. Ne možemo mi slijepo da se povinujemo stranom javnom mnijenju samo da bismo mu ugodili“, rekao je tada Kosačov što pokazuje da je otprilike to bio period kada je Rusija počela da provodi ozbiljne aktivnosti po pitanju „meke“ moći na Zapadnom Balkanu.

Podsjetimo ipak da su preko sredstava „meke moći“ Rusi pokušali da organizuju i mnogo ozbiljnije operacije. Naime, češki mediji su u maju 2020. godine pisali da je šef predstavništva agencije „Rossotrudničestvo“ u Pragu donio smrtnosni otrov u glavni grad Češke kako bi otrovao tamošnje zvaničnike, što su iz „Rossotrudničestva“ oštro demantovali.

Ruski kulturni centar je službeni dom ruske kulture u drugim zemljama. Njegova svrha je razviti i održavati pozitivne odnose između Rusa i naroda druge države sponzorisanjem aktivnosti u oblastima obrazovanja, kulture, umjetnosti, trgovine, sporta i nauke. Ruski centar u Srbiji jedan je od najstarijih te on zapravo predstavlja okosnicu ruske “meke moći” u Srbiji i regionu.

Na njihovoj zvaničnoj stranici je navedeno da im je osnovni cilj jačanje prijateljskih, kulturnih, međunarodnih veza „dviju bratskih zemalja – Rusije i Srbije“, te da je kao najstariji ruski kulturni centar u inostranstvu sa jedinstvenom historijom i bogatim iskustvom rada, ‘„Ruski dom“ bio i ostao centrom duhovnog života ruske zajednice’ na ovim prostorima. Povodom 85- godišnjice postojanja „Ruskog doma“ u Beogradu, 20. novembra 2018. godine, je održan gala koncert u Sava centru na kojem su nastupili gosti iz Rusije – Ruski državni akademski narodni hor „Pjatnicki“ i Akademski ansambl pjesama i igara Ruske armije „Aleksandrov“.

Ruski državni akademski narodni hor „Pjatnicki“ (Izvor: Metropoliten)

Ruski dom“ je, prema pisanju Metropolitena, nastao na inicijativu ruskih emigranata koji su, poslije Oktobarske revolucije, utočište našli u Kraljevini SHS. Njihovu inicijativu podržali su kralj Aleksandar, patrijarh Varnava, predsjednik Srpske kraljevske akademije Aleksandar Belic i mnoge druge ličnosti Beograda. Zgradu Ruskog doma projektovao je ruski arhitekta Vasilij Baumgarten, a svoja vrata pod imenom „Ruski dom Imperatora Nikolaja Drugog“ otvorio je 9. aprila 1933. Poslije Drugog svjetskog rata „Ruski dom“ je preimenovan u „Dom sovjetske kulture“, da bi 1994. godine ponio sadašnje ime — „Ruski centar za nauku i kulturu“. Ipak, Beograđani ga znaju pod imenom „Ruski dom“.

Ova kulturna institucija nudila je pristup pozorištu, biblioteci, osnovnoj školi, izdavačkom centru, muzejima, sportskoj dvorani i Društvu pisaca, umjetnika i muzičara. Danas se u „Ruskom domu“ organizuju izložbe, koncerti, pozorišne predstave, konferencije i druge aktivnosti za širu javnost. Uprkos tradicionalnom prisustvu ruskih kulturnih, vjerskih i akademskih tragova u srpskom javnom životu, u posljednjih nekoliko godina uloženi su veliki napori za njegovo dalje unaprijeđenje. Bez sumnje se može zaključiti da je savremena ruska kulturna produkcija prisutna i prilično vidljiva u Srbiji, a reflektuje se i na zemlje regiona.

Na svojoj zvaničnoj Facebook stranici „Ruski dom“ u Beogradu broji skoro 9 000 članova, te svakodnevno objavljuju najnovije informacije o svojim aktivnostima, promocijama knjiga, projekcijama filmova, predstavama, koncertima, okupljanjima, učenju ruskog jezika, drugim kulturnim dešavanjima, ali i pozivima za stipendiranje i posjete Ruskoj Federaciji.

Ruska obrazovna propaganda

Upravo je agencija “Rossotrudničestvo”, koja stoji iza Ruskog kulturnog centra „Ruski dom“ u Beogradu, glavni akter brojnih konkursa za stipendiranje studenata/ica iz Srbije, Bosne i Hercegovine, Hrvatske, ali i drugih zemalja u obrazovnim institucijama za visoko obrazovanje u Ruskoj Federaciji. Naime, “Rossotrudničestvo” u saradnji sa Ministarstvom visokog obrazovanja i nauke Rusije skoro svake godine organizuje stipendiranje srednjoškolaca i budućih studenata iz zemalja Zapadnog Balkana za studij u Rusiji.

Stipendije su veoma primamljive, a podrazumijevaju besplatan studij, smještaj u studenskim domovima te novčane stipendije (u iznosu od 1.300 rublja i više u zavisnosti od regiona i određenog fakulteta) bez obzira na akademski uspjeh. Također, strani državljani koji ne vladaju dobro ruskim jezikom imaju pravo na učenje jezika na pripremnim odeljenjima u srednjim školama ili fakultetima državnih obrazovnih institucija što se također plaća sa računa federalnog budžeta Rusije. Uglavnom je na stipendijama naznačeno da postoje posebne olakšice „za građane Srbije i Republike Srpske”, iako nije pojašnjeno na šta se to tačno odnosi.

Krajem 2017. godine u Hrvatskoj je, sa sjedištem u Zagrebu, započelo djelovati jedno od predstavništva „Rossotrudničestva“, ali su već 2015. godine iskazani posebni napori za okupljanje hrvatskih studenata za studij u Rusiji. Tada je osnovan jedinstveni centar za pronalaženje novih studenata kojim rukovodi upravo „Rossotrudničestvo“, a osnovna zadaća centra je bila pomoći ruskim fakultetima da privuku visokomotivisane studente u one kvote koje su tada predviđene za strance (a iznosile su 20 000 dok je sada taj broj smanjen na 15 000).

„Zadaća centra je ta da u odjele „Rossotrudničestva“ dođu najbolji srednjoškolci, da oni među svojim prioritetima zaokruže najbolje ruske univerzitete, te da oni, koji ne prođu na konkursu, razmatraju Rusiju kao moguće mjesto za dobivanje komercijalnog obrazovanja“, rekao je svojevremeno Maksim Homjakov, prorektor za međunarodne veze na Uralskom saveznom univerzitetu u Ekaterinburgu.

Pored stipendiranja, „Rossotrudničestvo“ je preko „Ruskog doma“ i na druge načine širilo svoj uticaj. Tako su prije nekoliko godina predstavnici ovog centra posjetili OŠ „Milica Pavlović“ u Čačku i tom prilikom poklonili učenicima knjige o historiji njihove domovine (Rusije). Tu tradiciju su nastavili do danas i sa drugim osnovnim i srednjim školama, ali i fakultetima. Naime, već godinama na fakultetima u Srbiji, Hrvatskoj, Bosni i Hercegovini, ali i drugim državama Zapadnog Balkana, „Ruski dom“ promoviše svoje aktivnosti što pokazuje dobru saradnju Ruskog centra sa ovim institucijama.

Izvor: Facebook

Tako su zajedno sa Slavističkim društvom Srbije i Filološkim fakultetom Univerziteta u Beogradu 2019. godine organizovali 57. po redu Skup slavista Srbije, te su na svečanom otvaranju uručena priznanja i zahvalnice, a među dobitnicima su bili i niški profesori ruskog jezika. Ovaj skup je imao nacionalni karakter sa međunarodnim učešćem, pa su pored referenata iz Srbije, učestvovali i referenti iz Rusije, Bugarske, Bosne i Hercegovine, Češke, Poljske, Slovačke. Također, 2017. godine je u Rektoratu banjalučkog Univerziteta potpisan Sporazum o saradnji sa Predstavništvom federalne agencije za pitanja Zajednice nezavisnih država, sunarodnika u rasijanju i za međunarodnu društvenu saradnju („Rossotrudničestvo“) u Srbiji i Ruskim centrom za nauku i kulturu “Ruski dom” u Beogradu. Naglašeno je da će akcenat u saradnji biti stavljen na promociju ruskog jezika u manjem bh. entitetu Repulici Srpskoj i BiH, kao i organizovanju takmičenja učenika iz fizike, matematike, hemije i ruskog jezika, a potpisivanju Sporazuma prisustvovali su i prorektor za međunarodnu i međuuniverzitetsku saradnju Univerziteta u Banjoj Luci Biljana Antunović, te dekani više banjalučkih fakulteta.

Pored toga, 2019. godine je u Ruskom centru za nauku i kulturu „Ruski dom“ u Beogradu svečano otvoren Forum inostranih diplomanata Ruske Federacije, na kojem su učestvovali brojni fakulteti iz Srbije, ali i Bosne i Hercegovine (Univerzitet u Istočnom Sarajevu), te predstavnici Poljske, Češke, Slovačke, Slovenije, Libana i drugih zemalja. Učesnicima su se obratili i ministar za rad, zapošljavanje, boračka i socijalna pitanja Republike Srbije Zoran Đorđević, predstavnici Ambasade Ruske Federacije u Srbiji, Privredne komore Moskve, „Rossotrudničestva“, Državne dume (donjeg parlamenta) Ruske Federacije, predsjednici Asocijacije studenata i diplomanata sovjetskih/ruskih univerziteta Srbije Radmila Tonković i Branimir Nešić, te direktor Ruske humanitarne misije Aleksej Polkovnikov. Ovo nam govori da su ovakvi događaji podržani i od zvaničnih organa Srbije što ne čudi ukoliko uzmemo u obzir dobre veze koje njeguju Srbija i Rusija. Podsjećamo, predstavnici „Ruskog doma“ tokom godina sastajali su se sa najznačajnijim srpskim političarima među kojima su bivši predsjednik Tomislav Nikolić, sadašnji predsjednik Aleksandar Vučić, ministar odbrane Aleksandar Vulin i brojni drugi.

Ruski dom“ i na druge načine akitvno učestvuje u javnom životu u Srbiji i regionu. Naime, oni organizuju ljetnje obrazovne škole, uključujući one posvećene ruskoj imigraciji u Srbiji, nude besplatne kurseve ruskog jezika za djecu i odrasle, projekcije filmova, predstave, te igraonice za najmlađe što pokazuje da ruska indoktrinacija počinje već od malih nogu i zastupljena je u svim porama društva.

Ruski uticaj preko kulturnih aktivnosti

Njihov uticaj i aktivnosti ne prestaju tu. Kroz mnoge druge kulturne aktivnosti Rusija preko „Ruskog doma“ širi svoj uticaj. Tako su predstavnici Centra, uz podršku Fondacije Besmrtni puk iz Beograda, a povodom obilježavanja 75 godina od pobjede nad fašizmom u Drugom svjetskom ratu, pokrenuli projekat postavljanja skulpturno-arhitektonske kompozicije “Vječna vatra”. Kompozicija će biti postavljena na Spomen-groblju oslobodiocima Beograda u oktobru 2020. godine u znak sjećanja na srpske i ruske vojnike stradale u borbi za oslobođenje Beograda od nacističke okupacije. Autor skulpturno-arhitektonske kompozicije je akademik Ruske akademije umjetnosti Andrej Tirtišnjikov, a ugovor o donaciji te kompozicije potpisali su zamjenik gradonačelnka Beograda Goran Vesić i direktorica Ruskog centra za nauku i kulturu “Ruski dom” Nadežda Kuščenkova. Ceremonija otkrivanja skulpture bit će održana uz podršku Administracije predsjednika Srbije, Ambasade Rusije u Beogradu, Federalne agencije za međunarodnu društvenu saradnju “Rossotrudničestvo”, Ruskog historijskog društva i ministarstava odbrane Rusije i Srbije.

Također, u septembru 2020. godine u „Ruskom domu“ u Beogradu, svečano je potpisan Memorandum o saradnji između kompanije Arena Channels Group i Predstavništva „Rossotrudničestva“ u Srbiji („Ruski dom“). Memorandum podrazumijeva njihovu uzajamnu komunikaciju, saradnju na projektima i događajima usmjerenim na očuvanju i daljem razvoj srpsko-ruskih odnosa u oblasti kulture, medija i sporta. Memorandum su potpisali direktor kompanije Arena Channels Group, Nebojša Žugić i direktorica „Ruskog doma“ Nadežda Кuščenkova, te su najavili program bogat dokumantarnim serijama koje će Rusiju i Srbiju još više ujediniti.

„Srbi koji vole Rusiju i Ruse malo znaju o našem bratskom narodu i mi ćemo se ti truditi da preko naše televizije i dokumentarnih serijala prikažemo ne samo istoriju Rusije, nego zajedničku istoriju dva naroda. Najbolji način poboljšanja odnosa dva naroda je spajanje kultura, istorije, sporta. Ovo je dugačak projekat, ima materijala da ovaj projekat živi zauvek. Generacije će nastaviti i gajiti ovaj odnos. Želim vam svima uspeh u ovom projektu“, rekao je Žugić prilikom potpisivanja sporazuma.

Izvor: riakursk.ru

TV programi o znamenitostima Rusije, kao i filmovi o historijskim odnosima između naroda Rusije i Srbije, biće uključeni u mrežu emitovanja novog srpskog TV kanala – Balkan trip, a kanal će gledati stanovnici cijele balkanske regije, prenosi TASS.

2019. godine je održana nagradna eksurzija u „Ruski dom“ u Beogradu, gdje je upriličena svečanost povodom obilježavanja Sveruskog Dana Majke za pobjednike takmičenja/konkursa u okviru festivala „Nedjelja ruskog dječijeg filma BAJKE DJETINJSTVA u Opovu – 2019“ u organizaciji Udruženja sunarodnika i prijatelja Rusije „Srbija u srcu – Rusija u duši“. Ovo je bio prvi put da učenici i nastavnici iz osnovnih škola sa teritorije opštine Opova (Srbija) posjete ovaj ruski Centar.

Iste godine u novembru je ambasador Rusije u Srbiji Aleksandar Bocan-Hračenko povodom Dana narodnog jedinstva, praznika u znak sjećanja na dan kada je 1612. godine ruska vojska oslobodila Moskvu, organizovao svečanost u „Ruskom domu“ u Beogradu. Svečanost je upriličena za rusku dijasporu u Srbiji, a podrazumijevala je izložbu najvećeg moskovskog muzejskog kompleksa “Kolomensko – Izmailovo – Ljubljino” i koncert Državnog akademskog Sjevernog ruskog narodnog hora. Samo mjesec dana ranije, ruski hor „Kapela dječaka i mladića“ Sverdlovske dječije filharmonije iz Jekaterinburga, na čelu sa umjetničkim rukovodiocem, Fridrihom Vejsgejmom, održao je svečani koncert pred prepunom salom „Ruskog doma“ u Beogradu. Na koncertu su prisustvovali ljubitelji i poznavaoci muzičke umjetnosti, predstavnici akademske zajednice, studenti, srednjoškolci i osnovci, predstavnici „Ruskog doma“, kompanije NIS, kao i brojni drugi zainteresovani građani.

Izvor: Tanjug

Iste godine su „Rossotrudničestvo“ i Ambasada Ruske Federacije u Hrvatskoj u saradnji sa Međunarodnom školom „Integracija 21. st.“, Međunarodnim fondom Vladimira Spivakova i Gradom Zadrom organizovali Međunarodni Festival dječjeg stvaralaštva u Zadru. Takmičenje se održalo u kategorijama: koreografija, pozorište, pjevanje, sviranje, te likovne i primijenjene umjetnosti.

Također, 2019. godine je otvoren dječiji konkurs za djecu uzrasta od sedam do 18 godina da na temu “Moje veliko putovanje. Od Srbije do Rusije” zabilježe trenutke s putovanja ili da ga izmaštaju, kreiraju sopstvenu razglednicu, oprobaju se kao vodiči ili pak svoje zamišljeno putovanje, u kojem su izvjesne samo dvije odrednice – Srbija i Rusija, pretoče u izabranu književnu formu. Konkurs je između ostalih organizovao i „Ruski dom“ iz Beograda, a posebno su se obratili djeci iz Republike Srpske da pošalju svoje priče.

Ovo su samo neki od primjera kako Rusija putem svoje Federalne agencije „Rossotrudničestvo” i njihovog predstavništva „Ruskog doma“ u Beogradu širi mrežu svojih političkih, ekonomskih, obrazovnih, kulturnih i strateških aktivnosti na Zapadnom Balkanu pod krinkom centra za nauku i kulturu. Jasno je da je ova teritorija jedan od fokusa ruske strategije na geopolitičkoj mapi, te da se Rusija u svom pristupu regionalnoj i globalnoj politici snažno oslanja na svoje historijske, vjerske, kulturne i etničke alate kontrole i propagande što pokazuje i primjer „Ruskog doma“.

Pratite nas:
Follow by Email
Facebook
Twitter