Svijet

Ruski dobrovoljci ratovali u BiH: Republika Srpska im diže spomenike i veliča ih

Višegradski igrokaz - Još jedna epizoda u novoj ruskoj igri na Balkanu

Svake godine vlasti u Republici Srpskoj, predstavnici srpsko-ruskih udruženja ali i motoristi ruskog motocikličkog kluba “Noćni vukovi” 12. aprila glorifikuju ruske plaćenike u ratu u BiH te polažu vijence na njihove grobove.

Tačan broj dobrovoljaca iz Rusije koji su ratovali u Bosni i Hercegovini nije poznat, ali određena istraživanja govore kako ih je bilo blizu 1.000. Za neke od njih se smatra kako su umiješani i u ratne zločine. O učešću u ratu ruskih dobrovoljaca svjedoče brojni nadgrobni spomenici širom RS, kao i spomenik ruskim dobrovoljcima koji se nalazi u Višegradu. Sve ovo je dokumentovano u knjizi „Ruski i grčki plaćenici u ratu u BiH“ koja je uzburkala bh. javnost.

O učešću ruskih dobrovoljaca ne svjedoče samo grobovi, već i knjige brojnih plaćenika, kao i video snimci njihovih zlodjela. I pored velikog broja ratnih zločina koje su ruski vojnici počinili u Bosni i Hercegovini, interesantno je kako Ruska Federacija nije poduzela mjere i radnje kako bi sprovela istrage i osudila svoje državljane, počinioce ovih nedjela. Nakon što je Haški Tribunal tražio izručenje glavnih odgovornih u ruskim odredima za ratne zločine, Ruska Federacija to nikada nije učinila. Kako bi se sagledala tema učešća ruskih dobrovoljaca u ratnim dešavanjima u BiH, neophodno je napraviti prikaz njihovog osnivanja i djelovanja.

Krajnji cilj vojnih operacija ruskih plaćenika u BiH bila je namjera da se isprovocira jaka reakcija Evrope i Sjedinjenih Američkih Država, koje bi ih prepoznale kao direktno miješanje u rat u BiH. Prvi ruski plaćenici bili su pripadnici evropskog podzemlja i okorjeli kriminalci, a prvi puta su njihove aktivnosti registrovane 1991. godine u takozvanoj Republici Srpskoj Krajini. Jedan dio njih se prebacio i u BiH i uključio u paravojnu formaciju „Beli orlovi“.

Prvi dolasci ruskih dobrovoljaca u BiH

Prvi organizator dolaska ruskih plaćenika u BiH bio je Jaroslav Jastrebov a njegovi pomoćnici su bili lider NSP-a Jurij Beljajev i Aleksandar Zagrebov. Preko Kozaka oni su tražili dobrovoljce, organizovali ih i poluilegalno, kao turiste, folklorna društva ili radnike, slali u BiH. Vladimir Voljfović Žirinovski lider partije LDPR je u nekoliko ruskih gradova uspostavio punktove za upis i organizovano slanje dobrovoljaca. Jedan od organizatora je bio i Eduard Veniaminović Limonov, ruski književnik s francuskim pasošem. Hici koje je na Sarajevo ispalio Limonov pred kamerama BBC-a 17. oktobra 1992. godine bili su zapravo pucnji u savjest civilizacije dvadesetog vijeka.

Eduard Limonov ispaljuje plotun iz mitraljeza na Sarajevo

Ne zna se tačan broj ruskih plaćenika u BiH s obzirom da je veliki broj njih ratovao pod lažnim imenima. Neki od njih su bili obavještajci stranih oružanih snaga, dok su drugi trebali dokumente BiH kako bi se domogli Zapadne Evrope i Sjedinjenih Američkih Država. Ipak, prvi ruski plaćenici na višegradskom ratištu su doživjeli nenadoknadive gubitke sa velikim brojem poginulih i ranjenih, što je izazvalo val dezertiranja i bijeg iz BiH.

Prvi Ruski dobrovoljački odred (RDO-1) formiran je u Trebinju u septembru 1992. godine od plaćenika pridošlih iz Sankt Peterburga preko organizacije „Rubikon“ i stranačkog lidera Jurija Beljajeva, Vladimira Bakova, profesora Sergeja Maleško Vladimirovića, Dimitrija Čakalina i Valerija Vlasenko. Nakon gašenja RDO-1 njegov komandant Valerij Vlasenko vratio se u Rusiju gdje mu se izgubio svaki trag. Pripadnik RDO-1 Oleg Valeckij napisao je knjigu „Beli vukovi“ o svom učešću u ratovima u bivšoj Jugoslaviji.

On je obišao većinu jedinica ruskih plaćenika u Bosni i Hercegovini.

Drugi ruski dobrovoljački odred (RDO-2) formiran je 01. novembra 1992. godine u Višegradu. Rusi su odred zvali imenom „Carski vukovi“. Komandant RDO-2 bio je dvadesetsedmogodišnji Rus Aleksandar Muharev zvani As koji se trenutno nalazi u Moskvi. Plaćenici iz ovog odreda su bili opremani najsavremenijim sredstvima veze i ličnog naoružanja.

Trofimov Mihail Viktorović jedan od azamata Prvog kozačkog polueskadrona

Početkom 1993. godine u Višegrad stiže jedinica Kozaka sa Dona, iz Saratova i Moskve, od kojih se organizovao Prvi kozački polueskadron. Dovođenje Kozaka organizovala su dvojica plaćenika iz Kazahtana koji su imali kriminalne veze sa komandantom „Belih tigrova“ koji su za posao mobilizacije bili plaćeni po učinku.

Prvim kozačkim polueskadronom zaredom su komandovali tri vojna azamana i to: Aleksandar Zagrebov, Kotov Genadij Petrović i Trofimov Mihail Viktorović. Treba spomenuti i važnu figuru ovog odreda, a to je Igor Girkin Strelkov, ruski dobrovoljac, koji je bio pripadnik kozačkih formacija koje su ratovale u sastavu Vojske Republike Srpske, a zahvaljujući kome je 17. jula 2014. u blizini Donjecka oboren putnički avion Boing 777 kompanije Malezija erlajns, a koji je letio od Amsterdama za Kuala Lumpur. Kako je ranije objavio OBN, Girkin je 1998. godine u najpoznatijem ruskom časopisu ekstremne desnice objavio svjedočenje o ratu u BiH, te opisao svoje sudjelovanje.

Za vlast se borili i međusobno

1993. godine se formira i Drugi objedinjeni ruski dobrovoljački odred. U tom periodu razvija se rivalstvo između Aleksandra Muharemova Asa, dotadašnjeg komandanta Drugog ruskog dobrovoljačkog odreda i Trofimov Mihaila Viktorovića, komandanta Prvog kozačkog polueskadrona. Sukob između njih dvojice razriješio se tako što su Kozaci iz sastava Prvog kozačkog polueskadrona, po nalogu Trofimova Mihaila Viktorovića, izvršili atentat na Aleksandra Muharemova Asa. As je preživio atentat sa manjim povredama nakon čega glavom bez obzira bježi u Rusiju. Na čelo Drugog objedinjenog ruskog dobrovoljačkog odreda u maju 1993. godine dolazi kozački ataman – ruski kapetan Trofimov Mihail Viktorović. Nakon toga veći dio Rusa se vratio u Rusiju dok je manji dio njih prebačen iz Višegrada u rejon Prače Opštine Pale na liniju napada na zaštićenu UN zonu Goražde.

Ruski dobrovoljac Aleksandar Škrabov, sjedi pored groba svog ratnog druga

Po saznanju da je formiran Treći ruski dobrovoljački odred na čelu sa Aleksandrom Škrabovim (poznatijim kao Saša Rus) veliki broj ruskih plaćenika se priključuje jedinici. Nakon raspada ovog odreda ruski plaćenici su prešli u jedinicu „Beli vukovi“. Ova jedinica je učestvovala u poznatim operacijama oko Sarajeva tokom 1994. i 1995. godine, te u Srebrenici jula 1995. godine. Postala je najpoznatija jedinica s kraja rata u kojoj su se okupili ruski plaćenici.

Vojnici Vojske RS

Nakon toga u ljeto 1994. godine od Trećeg dobrovoljačkog odreda odvojila se manja grupa plaćenih Rusa i u sarajevskom naselju Dobrinja formira Dobrinjski ruski dobrovoljački odred u sastavu Prvog kasindolskog bataljona Prve sarajevske brigade Vojske Republike Srpske. Ovaj odred je postojao do novembra 1995. godine, odnosno do kraja rata. Pored toga, ruski plaćenici su bili u Ozrenskoj brigadi, Ruskoj četi u Zvorniku i Internacionalnoj brigadi crnoarmejaca.

I pored velikog broja žrtava terora ruskih plaćenika, porazna je činjenica kako su ih određeni visoki dužnosnici u Republici Srpskoj odlikovali medaljama te im dodijelili novčana primanja. Na crkvenom groblju u Višegradu krajem 2011. godine otkriven je spomenik ruskim plaćenicima koji su poginuli u ratu u Bosni i Hercegovini od 1992. do 1995. godine. Inicijator podizanja spomenika bilo je Društvo srpsko-rusko prijateljstva iz Bijeljine i Udruženje srpsko-ruske zajednice „Zavjet“. Posebno je ostala zapažena činjenica kako je Ruska Federacija također stala iza podizanja spomenika ruskim plaćenicima koji su učestvovali u ratu u BiH.

Slični članci

Back to top button