Svijet

Srpski glumci i režiseri u propagandnoj ulozi: Šire ruski uticaj preko filmova, javnih nastupa i društvenih mreža

Kada se govori o jačanju ruskog utjecaja na Balkanu, prevashodno je u pitanju ono što se zove uticaj preko “hard powera” („tvrda moć“) kroz: pitanje saradnje u oblasti odbrane i sigurnosti, energetiku i ekonomiju, te kampanje dezinformacija i hibridnih operacija, ali se ne smije zanemariti ni uticaj koji Rusija ostvaruje preko „soft powera“ („meka moć“). Treba očekivati da će ruska „meka moć“ sigurno rasti i da će biti sve osmišljenija i nije isključeno da, u odsustvu zapadnog prisustva može da ima sve veći odjek među građanima Balkana posebno tamo gdje žive Srbi.

Rusija sve češće preferira da djeluje prikriveno, skrivajući svoje aktivnosti malignog uticaja kroz lokalne proksije (proxy-posrednike). Neki od tih proksija su očiti, poput lokalnih ogranaka proruskih i ruskih grupa (npr. motorističke grupe “Noćni vukovi“ povezani sa Putinom, desničarske grupe „Srbska čast“ i slično), dok su druge poveznice Rusije na proksijima više prikrivene. Veliki je broj takvih lica iz raznih oblasti (film, muzika, sport, itd.) koja prikriveno odnosno posredno djeluju u interesu Rusije. Rusija voli da strpljivo i dugoročno pravi odnose sa tim licima a onda ih koristi da preko njih širi svoju propagandu, znajući da će njihove izjave promijeniti mišljenje lokalnog stanovništva u interesu Rusije.

Predvodnik “Noćnih vukova“ Aleksandar Zaldostanov Hirurg sa Putinom (Izvor: YouTube)

Kultura u svrhu propagande

Neki od njih su standardni poput lidera nekih političkih stranaka koji se na proruskoj politici godinama održavaju na vlasti (A. Vučić, M. Dodik, I. Dačić, B. Obradović) ili lideri nekih proruskih udruženja kao što su Zoran Gajić, predsjednik Udruženja srpsko-ruskog prijateljstva i jedinstva pravoslavnih naroda ili Vojin Pavlović, predsjednik udruženja “Istočne alternative”, koji godinama uznemirava stanovnike Srebrenice, lijepeći plakate sa likom ratnog zločinca Ratka Mladića ili slike Vladimira Putina.

Ipak, Rusija, posebno u posljednje vrijeme, gradi odnose sa kulturološkim figurama (npr. režiser E. Kusturica, glumac M. Biković, glumica I. Žigon…), kroz koje želi aktivno promovisati rusku kuluturu kroz snimanje filmova koji glorifikuju rusko vojno prisustvo na Balkanu. Tako je ruska kinematografija posljednjih par godina snimila nekoliko skupljih filmova povodom 20. godišnjice operacije “Marš” ruskih padobranaca iz BiH na prištinski aerodrom Slatina, u junu 1999. godine. Uz to, rad na filmovima prati anti-NATO kampanja i uključivanje srpskih glumaca u legalizaciju aneksije Krima, zbog čega su mnogi od njih u Ukrajini proglašeni nepoželjnim.

Proruski narativ u srpskoj kulturi i umjetnosti kreira se na narativu da su ta dva naroda jedno, te da imaju zajedničku kulturu i isti problem sa zapadnom kulturom, koja je okrenuta protiv pravoslavlja, a da su „Kosovo i Metohija kulturni temelj evropskog hrišćanstva“ kako kaže Emr Kusturica, koji se sve više nameće kao ekstremni rusofil i glasnogovornik srpskih nacionalistista i pravoslavlja.

Uloga Kusturice

Već je poznato da Kusturica uživa veliku naklonost predsjednika Ruske Federacije Vladimira Putina i ruskog patrijarha Kirila koji mu uvijek lično čestitaju rođendan. Kusturica je 2016. godine dobio rusko odlikovanje “Orden prijateljstva”, kojeg mu je lično uručio Putin zbog “posebnih zasluga u jačanju mira i međusobnog razumijevanja među narodima”. Nosioci ove prestižne nagrade u Srbiji su Ivica Dačić, Nenad Popović i Tomislav Nikolić, svi poznati rusofili. Tom prilikom Putin je izrazio „duboko poštovanje aktivnoj javnoj djelatnosti Kusturice i njegovim naporima na popularizaciji ruske kulture, jačanju međunarodne humanitarne saradnje i očuvanju historijske istine“.

Kusturica je iskoristio Andrićgrad u Višegradu kako bi, zapravo, promovisao nacionalističke, velikosrpske i proruske ideje, iako ni na jednom drugom mjestu kao na ovom nije konsekventnije i brutalnije provedena politika „etničkog čišćenja“. Njegova harizma kultnog reditelja, velikog pravoslavca, čovjeka koji se zalaže za antievropsku i antizapadnu retorika i koji se smatra velikim  rusofilom, od njega su stvorili idealnu ličnost i sigurnog saveznika u osvajanju ove regije „mekom moći„ od strane ruske politike, kao dopune tradicionalnoj diplomatiji.

Kusturica i Putin (Izvor: kremlin.ru)

Rusi uz pomoć novca i nekih istaknutih ličnosti iz vjerskog, kulturnog, političkog i javnog života, već neko vrijeme rade na formiranju svojevrsnog ruskog lobija na Balkanu. Sve je više ljudi iz pomenutih oblasti koji sve češće posjećuju Moskvu zbog novca i podrške proruskim interesima u BiH. Čini se da Kusturica postaje ključna ličnost na koju se oslanja Moskva u svojim planovima u ovoj regiji.

U proteklih nekoliko godina pored Kusturice i srpski glumci, naoružani ruskim jezikom, izvršili su pravi proboj na rusku filmsku scenu i to ne slučajno. Naime, većine filmova u kojima glume su inspirisani pričama o Rusima koji su bili na Balkanu u ratnim 1990-im i čija se uloga prikazuje mitskom.

Srpski glumci kao promotori ruskog uticaja

Katarina Radivojević, mlada srpska glumica, bila je prva koja je „probila led“. Prije toga je jedna Srpkinja već počela da igra u ruskim filmovima. To je Danijela Stojanović, koja od 2000. godine živi u Sankt Peterburgu i redovno dobija uloge. Milan Marić igra glavnu ulogu u rusko-srpskim filmovima u kojima uglavnom igra ruske junake. Ruski filmski kritičari i gledaoci su prema pisanju srpskihi ruskih portala, oduševljeni Marićem i nadaju se da će se on uskoro pojaviti u drugim ruskim projektima.

Miloš Biković je u Rusiji postao prava zvijezda. On se po angažovanosti utrkuje sa najpopularnijim ruskim glumcima. Biković je nagrađen ruskim državnim priznanjem – „Medaljom Puškina“, koja se dodjeljuje za zasluge u oblasti kulture, prosvjete, društvenih nauka, literature i umjetnosti. On na društvenim mrežama propagira antizapadne stavove i veliča rusku kulturu.

Biković i Putin (Izvor: RT)

Još jedna srpska glumica odlikovana je u Kremlju a to je Ivana Žigon kojoj je dodijeljen „Orden za Veru i Vernost“. Poznata je po emotivnim nastupima, prožetim nacionalizmom, u srpskim enklavama na  Kosovu i entitetu Republika Srpska, gdje nastupa sa ruskim narodnim ansamblima, a bila je jedna od najvatrenijih pristalica litijaškog pokreta u Crnoj Gori.

Iako je nesporno da je korištenje izvora „meke noći“ u promovisanju vlastitih interesa od strane država, pa samim tim i velikih sila, neupitno legitimno, u slučaju te vrste djelovanja na prostoru Zapadnog Balkana od presudne je važnosti da li je ta vrsta djelovanja usmjerena na održavanje i pospješivanje regionalnog mira i stabilnosti ili se, pak, interesi spoljnih sila pokušavaju ostvariti na uštrb i štetu interesa balkanskih naroda.

Rusofilija u Srbiji

U Srbiji, ruska propaganda i uticaj koji direktno dolazi iz same Rusije, nije veliki ali on se kreira preko različitih proksija. Srpski mediji prihvataju priče sa ruskih portala iz kojih izvode senzacionalističke, emotivne i pristrasnije priče o Rusiji i srpsko-ruskim odnosima. Nakon toga proksiji tendenciozno nameću narative o budućnosti saradnje Srbije i Ruske Federacije kao alternativu procesu evropskih integracija i ako za to nema realnih osnova, mehanizama niti racionalno utemeljenih interesa sa obje strane. Iako je rusofilija prisutna i u nekim lokalnim i svjetskim medijima, ponekad se primjećuje intenzivnije kod cijelih naroda poput Srba, Crnogoraca ili Grka, ali i indirektno kod određenih pojedinaca koji iz različitih razloga i na različite načine imaju sklonosti veličanja ruskih političkih, kulturnih i drugih stajališta, kao što npr. Emir Kusturica preuveličava sve što je vezano za Rusiju i Ruse. Srbija zaista spada među malobrojne zemlje u kojima je prorusko raspoloženje karakteristično za većinu stanovništva.

Ruska „meka moć“ još nije dostigla nivo da može postati dominantna u odnosu na zapadne mehanizme koji imaju dugu tradiciju. Također, treba imati u vidu da Rusija još uvijek nema definisanu vanjsku politiku i da uglavnom djeluje prema spoljnim impulsima, a ne shodno vlastitim inicijativama. Ona je uglavnom fokusirana na prestiž u manevrisanju između Istoka i Zapada. Treba očekivati da će ruska „meka moć“ preko mnogih proksija sigurno rasti i da će biti sve osmišljenija i nije isključeno da, u odsustvu zapadnog prisustva, može imati sve veći odjek među građanima Srbije.

Slični članci

Back to top button